آنژیوپلاستی عروق کرونر یک روش کم‌تهاجمی برای باز کردن رگ‌های باریک یا مسدودشده قلب و بهبود جریان خون در عروق کرونر است.
در این روش، یک لوله باریک و انعطاف‌پذیر به نام کاتتر از طریق رگ وارد بدن می‌شود و تا محل تنگی در عروق قلب هدایت می‌شود.
در محل گرفتگی، بالون کوچکی که در انتهای کاتتر قرار دارد، برای مدت کوتاهی باد می‌شود تا قسمت تنگ‌شده بازتر شود.
در بسیاری از موارد نیز برای باز نگه داشتن رگ، یک وسیله مشبک فلزی به نام استنت در همان محل قرار می‌گیرد.
آنژیوپلاستی قلب که با نام PCI یا مداخله عروق کرونر از راه پوست نیز شناخته می‌شود، می‌تواند به‌صورت برنامه‌ریزی‌شده یا در شرایط اورژانسی مانند برخی موارد حمله قلبی انجام شود.
آنژیوپلاستی در شیراز چه زمانی انجام می‌شود؟
آنژیوپلاستی برای همه افرادی که دچار گرفتگی عروق قلب هستند، لزوماً بهترین گزینه نیست.
متخصص قلب بر اساس شدت تنگی، محل درگیری رگ‌ها، علائم بیمار، وضعیت عملکرد قلب و بیماری‌های زمینه‌ای درباره روش مناسب درمان تصمیم می‌گیرد.
آنژیوپلاستی ممکن است در شرایطی مطرح شود که تنگی عروق باعث کاهش جریان خون قلب و بروز علائمی مانند آنژین شود و درمان دارویی و اصلاح سبک زندگی برای کنترل علائم کافی نباشد.
همچنین در برخی بیماران مبتلا به حمله قلبی، باز کردن سریع رگ مسدودشده اهمیت زیادی دارد.
تفاوت آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی چیست؟
آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی دو روش یکسان نیستند.
در آنژیوگرافی، هدف اصلی بررسی عروق و پیدا کردن محل و میزان تنگی یا انسداد است.
ماده حاجب از طریق کاتتر وارد عروق می‌شود و تصاویر با اشعه ایکس به پزشک کمک می‌کند وضعیت رگ‌های کرونر را بررسی کند.
اما آنژیوپلاستی یک روش درمانی است که برای باز کردن تنگی یا انسداد مناسب در رگ انجام می‌شود.
در بعضی شرایط، پزشک ابتدا آنژیوگرافی را انجام می‌دهد و اگر تنگی قابل درمان با آنژیوپلاستی وجود داشته باشد، همان جلسه درمان را ادامه می‌دهد.
بنابراین به زبان ساده می‌توان تفاوت آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی را اینگونه بیان کرد :
آنژیوگرافی = بررسی و تشخیص وضعیت عروق
آنژیوپلاستی = باز کردن تنگی یا انسداد مناسب در رگ
آنژیوپلاستی قلب چگونه انجام می‌شود؟
آنژیوپلاستی معمولاً در بخش کت‌لب و با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود و بیمار در بسیاری از موارد در طول انجام کار هوشیار است.
ابتدا محل ورود کاتتر بی‌حس می‌شود. سپس کاتتر از طریق یک رگ، معمولاً در ناحیه مچ دست، بازو یا کشاله ران، وارد بدن می‌شود و تحت هدایت تصویربرداری اشعه ایکس به سمت عروق کرونر هدایت می‌شود.
پس از مشخص شدن محل تنگی، سیم و بالون مخصوص از داخل کاتتر عبور داده می‌شوند.
بالون در محل تنگی باد می‌شود تا مسیر رگ بازتر شود. در صورت نیاز، استنت نیز در همان قسمت قرار می‌گیرد تا به باز ماندن رگ کمک کند.
مدت زمان آنژیوپلاستی ثابت نیست و به تعداد و محل تنگی‌ها و پیچیدگی درمان بستگی دارد.
در موارد معمول، این فرایند ممکن است حدود ۳۰ دقیقه تا چند ساعت طول بکشد.
استنت قلب چیست و چرا در آنژیوپلاستی استفاده می‌شود؟
استنت یک لوله مشبک کوچک است که داخل قسمت تنگ‌شده رگ قرار می‌گیرد و مانند یک داربست به باز ماندن رگ کمک می‌کند.
امروزه بسیاری از استنت‌ها از نوع دارویی هستند؛ یعنی دارویی را به‌تدریج در محل آزاد می‌کنند تا احتمال تنگ شدن مجدد رگ کاهش پیدا کند.
انتخاب نوع استنت و تصمیم درباره استفاده از آن به وضعیت عروق و نظر متخصص قلب بستگی دارد.
پس از قرار دادن استنت، مصرف داروهای ضدپلاکت طبق دستور پزشک اهمیت زیادی دارد و نباید بدون هماهنگی با پزشک قطع شود؛ زیرا ایجاد لخته در استنت می‌تواند عارضه جدی ایجاد کند.
آیا آنژیوپلاستی درد دارد؟
آنژیوپلاستی معمولاً با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود، بنابراین بیمار در محل ورود کاتتر درد شدیدی احساس نمی‌کند.
ممکن است هنگام ورود کاتتر یا در زمان باد شدن بالون، احساس فشار یا ناراحتی ایجاد شود.
برخی بیماران نیز هنگام باد شدن بالون، برای مدت کوتاهی احساس فشار یا درد قفسه سینه دارند که تیم درمان آن را تحت نظر دارد.
آمادگی قبل از آنژیوپلاستی در شیراز
پیش از انجام آنژیوپلاستی، پزشک وضعیت عمومی بیمار و شرایط قلب و عروق را بررسی می‌کند.
بسته به شرایط فرد ممکن است آزمایش خون، بررسی‌های قلبی و ارزیابی عملکرد کلیه انجام شود.
اگر بیمار داروهای رقیق‌کننده خون، داروهای دیابت یا داروهای دیگری مصرف می‌کند، باید پزشک را در جریان قرار دهد.
تغییر یا قطع داروها نباید به‌صورت خودسرانه انجام شود و دستورالعمل دقیق باید از تیم درمان دریافت شود.
اگر آنژیوپلاستی به دنبال آنژیوگرافی و در همان جلسه انجام شود، آمادگی بیمار نیز بر اساس شرایط همان مرکز درمانی و وضعیت پزشکی او تعیین خواهد شد.
آنژیوپلاستی از دست بهتر است یا کشاله ران؟
کاتتر می‌تواند از طریق رگ مچ دست یا کشاله ران وارد شود.
انتخاب مسیر به شرایط بیمار، وضعیت عروق و تشخیص پزشک بستگی دارد.
مسیر ورود از مچ دست یا شریان رادیال در بسیاری از موارد مورد استفاده قرار می‌گیرد و مسیر فمورال از کشاله ران نیز در برخی شرایط کاربرد دارد.
بنابراین نمی‌توان یک مسیر را برای تمام بیماران بهترین گزینه دانست.
عوارض آنژیوپلاستی چیست؟
آنژیوپلاستی یک روش رایج و کم‌تهاجمی است، اما مانند هر روش پزشکی می‌تواند با عوارض همراه باشد.
احتمال عوارض به عواملی مانند سن، وضعیت عمومی بیمار، شدت بیماری عروق کرونر و اورژانسی یا برنامه‌ریزی‌شده بودن درمان بستگی دارد.
کبودی یا خونریزی در محل ورود کاتتر از عوارض نسبتاً شایع‌تر است.
عوارض جدی‌تر مانند آسیب رگ، حمله قلبی، سکته مغزی، واکنش به ماده حاجب یا مشکلات کلیوی نیز ممکن است رخ دهند، اگرچه عوارض جدی شایع نیستند.
بعد از آنژیوپلاستی چه مراقبت‌هایی لازم است؟
بعد از آنژیوپلاستی، بیمار باید توصیه‌های تیم درمان را درباره داروها، فعالیت بدنی، مراقبت از محل ورود کاتتر و زمان مراجعه بعدی رعایت کند.
ممکن است محل ورود کاتتر برای چند روز کمی دردناک یا کبود باشد.
مراقبت از زخم و توجه به علائمی مانند خونریزی قابل توجه، تورم یا نشانه‌های عفونت اهمیت دارد.
مدت بستری به علت انجام آنژیوپلاستی و وضعیت بیمار بستگی دارد.
در برخی موارد برنامه‌ریزی‌شده، بیمار ممکن است همان روز یا روز بعد از بیمارستان مرخص شود، در حالی که پس از حمله قلبی ممکن است به بستری طولانی‌تری نیاز باشد.
بعد از آنژیوپلاستی چه زمانی می‌توان به فعالیت عادی برگشت؟
زمان بازگشت به فعالیت‌های روزمره برای همه بیماران یکسان نیست و به علت انجام آنژیوپلاستی، محل ورود کاتتر، وضعیت عمومی و نظر پزشک بستگی دارد.
در روزهای ابتدایی معمولاً باید از فعالیت‌های سنگین و بلند کردن اجسام سنگین پرهیز شود و سپس فعالیت‌ها طبق توصیه تیم درمان به‌تدریج افزایش پیدا کنند.
آیا بعد از آنژیوپلاستی احتمال گرفتگی دوباره رگ وجود دارد؟
بله. آنژیوپلاستی و استنت، تنگی ایجادشده را درمان می‌کنند اما علت زمینه‌ای بیماری عروق کرونر را به‌طور کامل از بین نمی‌برند.
به همین دلیل کنترل عوامل خطر مانند فشار خون، کلسترول و قند خون، ترک سیگار، داشتن فعالیت بدنی مناسب، رعایت رژیم غذایی سالم و مصرف منظم داروهای تجویزشده اهمیت دارد.
تنگ شدن دوباره رگ یا Restenosis نیز ممکن است اتفاق بیفتد و در صورت بروز علائم جدید باید توسط متخصص قلب بررسی شود.
آنژیوپلاستی بهتر است یا عمل قلب باز؟
آنژیوپلاستی و جراحی بای‌پس عروق کرونر دو روش متفاوت برای درمان بیماری عروق قلب هستند و نمی‌توان گفت یکی برای تمام بیماران بهتر است.
تعداد و محل گرفتگی رگ‌ها، شدت بیماری، عملکرد قلب، بیماری‌های زمینه‌ای مانند دیابت و وضعیت کلی بیمار در انتخاب روش درمان تأثیر دارند.
در برخی بیماران آنژیوپلاستی گزینه مناسبی است و در برخی شرایط، جراحی بای‌پس می‌تواند انتخاب مناسب‌تری باشد.
تصمیم نهایی باید پس از بررسی آنژیوگرافی و شرایط بالینی بیمار توسط تیم قلب و عروق گرفته شود.
آیا آنژیوپلاستی در شیراز انجام می‌شود؟
آنژیوپلاستی عروق کرونر از روش‌های مداخله‌ای قلب و عروق است که در مراکز مجهز به بخش کت‌لب و توسط متخصصان قلب مداخله‌ای انجام می‌شود.
برای انتخاب محل انجام آنژیوپلاستی در شیراز، صرفاً توجه به نام مرکز کافی نیست.
وجود تجهیزات مناسب، تیم درمان مجرب، امکان مراقبت‌های پس از عمل و دسترسی به خدمات اورژانسی و بستری از عوامل مهمی هستند که باید در نظر گرفته شوند.
نوع مرکز و شرایط لازم برای انجام آنژیوپلاستی باید با توجه به وضعیت بیمار و نظر متخصص قلب انتخاب شود.
چه پزشکی برای آنژیوپلاستی در شیراز مناسب است؟
آنژیوپلاستی یک اقدام مداخله‌ای قلب است و انجام آن به تخصص و تجربه پزشک در مداخلات عروق کرونر و امکانات مرکز درمانی وابسته است.
متخصص قلب و عروق پس از بررسی علائم، نتایج آزمایش‌ها و تصویربرداری و در صورت نیاز آنژیوگرافی، مشخص می‌کند که آیا بیمار به آنژیوپلاستی نیاز دارد یا روش دیگری برای درمان مناسب‌تر است.
دکتر زهرا هوشنگی نژاد؛ متخصص قلب و عروق در شیراز
دکتر زهرا هوشنگی نژاد، متخصص قلب و عروق، می‌تواند در ارزیابی و بررسی بیماری‌های قلبی و عروقی و تصمیم‌گیری درباره روش مناسب تشخیص و درمان به بیماران کمک کند.
اگر علائمی مانند درد یا فشار قفسه سینه، تنگی نفس، کاهش تحمل فعالیت یا سابقه بیماری عروق کرونر دارید، بررسی تخصصی می‌تواند مشخص کند که آیا درمان دارویی و اصلاح سبک زندگی کافی است یا بررسی‌های مداخله‌ای مانند آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی ضرورت دارد.
سوالات متداول درباره آنژیوپلاستی در شیراز
آنژیوپلاستی قلب برای چه کسانی انجام می‌شود؟
آنژیوپلاستی برای باز کردن برخی تنگی‌ها یا انسدادهای عروق کرونر انجام می‌شود و ممکن است در بیماران مبتلا به آنژین کنترل‌نشده یا در شرایط اورژانسی مانند حمله قلبی مورد استفاده قرار گیرد.
تصمیم‌گیری به شرایط هر بیمار بستگی دارد.
آیا آنژیوپلاستی همان آنژیوگرافی است؟
خیر. آنژیوگرافی عمدتاً برای مشاهده و بررسی عروق انجام می‌شود، در حالی که آنژیوپلاستی یک اقدام درمانی برای باز کردن تنگی یا انسداد مناسب در رگ است.
آیا همیشه در آنژیوپلاستی استنت گذاشته می‌شود؟
خیر. تصمیم درباره استفاده از استنت به نوع و محل تنگی و شرایط عروق بستگی دارد.
با این حال، استنت در بسیاری از آنژیوپلاستی‌های کرونر برای کمک به باز ماندن رگ استفاده می‌شود.
آنژیوپلاستی چقدر طول می‌کشد؟
مدت زمان به پیچیدگی عمل بستگی دارد و ممکن است از حدود ۳۰ دقیقه تا چند ساعت طول بکشد.
آیا بعد از آنژیوپلاستی باید دارو مصرف کرد؟
در صورت قرار دادن استنت، معمولاً داروهای ضدپلاکت برای کاهش خطر تشکیل لخته تجویز می‌شوند.
نوع دارو و مدت مصرف آن باید دقیقاً طبق نظر پزشک باشد و قطع خودسرانه آن می‌تواند خطرناک باشد.
آیا بعد از آنژیوپلاستی امکان زندگی عادی وجود دارد؟
بسیاری از بیماران پس از بهبودی می‌توانند به فعالیت‌های روزمره و زندگی عادی بازگردند.
با این حال، کنترل عوامل خطر بیماری قلبی، مصرف منظم داروها و پیگیری پزشکی برای حفظ سلامت عروق اهمیت دارد.
آیا آنژیوپلاستی بیماری قلبی را کاملاً درمان می‌کند؟
آنژیوپلاستی جریان خون را در رگ درمان‌شده بهبود می‌دهد، اما علت زمینه‌ای بیماری عروق کرونر مانند تصلب شرایین را به‌طور کامل برطرف نمی‌کند.
بنابراین درمان عوامل خطر و اصلاح سبک زندگی همچنان ضروری است.
جمع‌بندی
آنژیوپلاستی عروق کرونر یکی از روش‌های کم‌تهاجمی برای باز کردن رگ‌های تنگ یا مسدودشده قلب است.
در این روش، بالون از طریق کاتتر به محل تنگی هدایت می‌شود و در بسیاری از موارد برای باز نگه داشتن رگ، استنت نیز قرار می‌گیرد.
آنژیوپلاستی می‌تواند به‌صورت برنامه‌ریزی‌شده برای برخی بیماران مبتلا به بیماری عروق کرونر یا به‌عنوان درمان اورژانسی در برخی حملات قلبی انجام شود.
انتخاب این روش به شرایط بیمار، شدت و محل گرفتگی عروق و نظر متخصص قلب بستگی دارد.
بعد از آنژیوپلاستی نیز درمان تمام نمی‌شود؛ کنترل فشار خون، کلسترول و قند خون، ترک سیگار، تغذیه مناسب، فعالیت بدنی متناسب و مصرف منظم داروهای تجویزشده برای کاهش خطر مشکلات بعدی اهمیت دارند.
