زمانی که هدف بررسی سلامت قلب است پزشکان از روش های تشخیصی متفاوتی استفاده می کنند.
اگرچه نوار قلب و اکو قلب نام های نسبتا مشابه دارند اما هر کدام از آنها در شناخت فعالیت های متفاوتی از قلب مورد استفاده قرار می گیرند.
نوار قلب روشی است برای تشخیص دقیق سیستم الکتریکی قلب و اکو قلب فرآیندی است که با امواج صوتی با فرکانس بالا انجام میشود که می توان تصاویری دقیق و جزئی را از قلب در حال تپش دریافت نمود.
در ادامه بیشتر به فرق اکو قلب با نوار قلب آشنا میشوید.
اکو قلب چیست؟
برای ارزیابی سلامت یا بیماری های احتمالی قلب یکی از روش های تشخیصی، تصویربرداری از ساختار و عملکرد مکانیکی قلب است.
پزشکان برای اینکه بتوانند این روش سونوگرافی قلب را انجام دهند از امواج صوتی با فرکانس بالا استفاده می کنند.
اکو قلب همان اکو کاردیوگرافی است که می توان به این واسطه تصاویر متحرک قلب در حال تپش و ساختارهای داخلی آن را دقت مشاهده نمود، حتی با این روش می توان نحوه حرکت خون در حفره ها را نیز مشاهده کرد.
به طور کلی اکو قلب فعالیتی است که با تمرکز بر سیستم مکانیکی مورد استفاده قرار می گیرد.
این تکنولوژی جدید به پزشک کمک می کند تا بتواند به آرامی امواج صوتی را به سمت قلب ارسال نموده و این امواج بعد از برخورد با ساختار ماهیچه ای قلب، دریچه ها و خون بازتاب میشود.
دستگاهی که برای اکو قلب استفاده میشود به گونه ای است که به یک مانیتور متصل است و تصاویر به صورت سه بعدی در آن نمایش داده میشوند.
پزشکان می توانند این تصاویر متحرک را در لحظه مشاهده کرده و اگر اختلالی وجود داشته باشد با دقت و جزئیات بالا مشاهده و تشخیص داده میشود.
اکو قلب حدودا ۲۰ تا ۴۰ دقیقه طول می کشد که بستگی به عملکرد پزشک و مشاهده موارد مختلف دارد.
نوار قلب چیست؟
نوار قلب یا الکتروکاردیوگرافی یک تست سریع و آسان برای بررسی فعالیت الکتریکی قلب است.
نوار قلب تستی است که کاملا آسان و بدون درد انجام میشود و یک روش ایمن غیرتهاجمی محسوب می گردد.
با انجام نوار قلب پزشک می تواند پالس های الکتریکی که باعث انقباض و تپش قلب میشود را ثبت کرده و در نهایت الگویی به شکل نمودار بر روی نمایشگر یا کاغذ دیده میشود.
برای اینکه پزشک بتواند فعالیت الکتریکی قلب را پایش کند، فقط به چند دقیقه زمان نیاز است.
برای این تست به تجهیزاتی مثل الکترودهای کوچک نیاز است که بر روی پوست قفسه سینه، بازو و یا پا قرار داده میشود.
این الکترودها به دستگاه متصل هستند و زمانی که قلب می تپد موجی از فعالیت الکتریکی از این طریق حرکت کرده و به دستگاه منتقل میشود، نهایتا دستگاه با تقویت سیگنال های الکتریکی یک نمودار را روی کاغذ ترسیم می کند.
برای اینکه نوار قلب انجام شود به هیچ عنوان جریان الکتریکی وارد بدن نخواهد شد.
از این رو نوار قلب یک تست کاملا ایمن و بدون خطر محسوب میشود که می توان با نموداری که در نهایت حاصل می گردد زمان بندی و نظم تپش قلب را بررسی نمود.
کاربرد نوار قلب چیست؟
زمانی که نوار قلب برای بیماران تجویز میشود اطلاعاتی که در اختیار پزشک قرار می گیرد کمک می کند تا متخصص بتوانند فاکتورهای مهمی مثل مشکلات ریتم قلب را تشخیص دهند.
ریتم قلب در صورتی که دچار بی نظمی یا اختلال شود به آن آریتمی می گویند که برای تشخیص آن نوار قلب بهترین روش تشخیصی محسوب میشود.
اگر ریتم قلب از حالت عادی سریع تر باشد به آن تاکیکاردی می گویند و اگر کند باشد بردیکاردی نامگذاری میشود.
نامنظم بودن ضربان قلب بدون هیچ دلیل مشخصی را فیبریلاسیون دهلیزی می گویند، نوار قلب نشان می دهد که آیا سیستم هدایت الکتریکی قلب به درستی کار می کند یا خیر و در تشخیص هرگونه مشکلات ریتم قلب کاربرد دارد.
با نوار قلب می توان حمله قلبی را تشخیص داد، اگر تغییری در الگوی موجی نوارقلب اتفاق افتاده باشد نشان می دهد که آسیبی به عضله قلب وارد شده که در نتیجه حمله قلبی در حال حاضر یا در گذشته رخ داده است.
معمولا این تغییرات با عدم خون رسانی کافی به بخشی از قلب همراه است که برای تشخیص آن نوار قلب بهترین راهکار محسوب میشود.
برای اندازه گیری اتاقک ها و حفره های قلب نوار قلب یک روش مهم محسوب میشود اگرچه دقت آن به اندازه اکو قلب نیست اما تا حدودی پزشک متوجه خواهد شد که آیا بزرگ شدن غیرطبیعی حفره ها اتفاق افتاده است یا خیر.
معمولا چنین عارضه ای ناشی از فشار خون بالا یا مشکلات دریچه طولانی مدت است که امکان ارزیابی آن با نوار قلب فراهم می باشد.
کاربردهای اکو قلب چیست؟
اکوقلب یکی از روش های نسبتا دقیق و جامع برای ارزیابی دقیق آناتومی و کارایی پمپاژ قلب است.
اطلاعات حیاتی که از طریق اکو قلب در اختیار پزشک قرار می گیرد در تشخیص و درمان بخش عمده ای از بیماری های قلبی موثر خواهد بود.
با استفاده از اکو قلب متخصصان می توانند اندازه و ساختار قلب را با بیشترین میزان دقت اندازه گیری کنند.
حفره های قلب شامل دهلیز و بطن ها میشود که علاوه بر اندازه گیری دقیق آنها امکان ارزیابی ضخامت دیواره های عضلانی قلب نیز وجود دارد.
گاهی چنین اختلالاتی به صورت مادرزادی و گاهی به صورت اکتسابی اتفاق می افتد که برای اندازه گیری و سنجش ساختار قلب اکو بهترین روش است.
یکی از معیارهای مهم در تشخیص بیماری های قلبی عملکرد پمپاژ قلب است.
پزشکان می توانند با اکو قلب اقدام به اندازه گیری و بررسی عملکرد پمپاژ نموده و متوجه میشوند که در هر تپش قلب چه مقدار خون را به داخل خود پمپاژ می کند و این میزان اطلاعات در تشخیص نارسایی قلبی تاثیر بسزایی دارد.
برای بررسی مشکلات دریچه ای مثل تنگی دریچه ها یا نارسایی دریچه پزشکان از روش اکوی قلب استفاده می کنند.
با این روش پزشک متوجه میشود که آیا دریچه ها عملکردی مناسب دارند یا خون به سمت عقب نشت پیدا می کند. اگر پزشک بخواهد میزان جریان خون را ارزیابی کند از اکو دالپر استفاده می کنند.
این ابزار در تشخیص و ارزیابی مشکلات دریچه ای نقش بسیار مهمی دارد و در اکثر مواقع پزشکان این روش را جایگزین سایر اقدامات تشخیصی می دانند.
بررسی تفاوت های اساسی در نوار قلب و اکو قلب
زمانی که صحبت از تفاوت های اکو قلب و نوار قلب میشود پزشکان به چند عامل و فاکتور اساسی اشاره می کنند.
زمانی که افراد با علائمی مثل تپش قلب به پزشک مراجعه می کنند متخصصان فورا نوار قلب انجام می دهند تا متوجه شوند که آیا مشکلی در سیستم الکتریکی قلب اتفاق افتاده است یا خیر.
اگر بیمار در کنار آن خستگی یا تنگی نفس داشته باشد ممکن است نوار قلب همه چیز را طبیعی نشان دهد اما در این مورد اکو قلب انجام می پذیرد تا پزشک سرعت ضعف عضله قلب و کاهش قدرت پمپاژ را بررسی نمایند.
نکته مهمی که در مورد تفاوت های این دو روش وجود دارد این است که نوار قلب نمی تواند اطلاعاتی واضح و دقیق در مورد دریچه های قلبی که دچار نشت شده اند به پزشک ارائه دهد.
در نتیجه متخصصان برای پیدا کردن نشت احتمالی از اکو رنگی استفاده می کنند که می تواند اطلاعاتی ارزشمند را به موقع در اختیار پزشک قرار دهد.
پزشکان معتقدند که اولین تست در غربالگری قلب نوار قلب است زیرا ارزان، سریع و بدون مشکل انجام میشود.
زمانی که بیمار علائم خاصی مثل درد قفسه سینه، تنگی نفس تپش قلب یا سرگیجه را از خود نشان می دهد شرایط متفاوت است و برای ارزیابی های عمیق تر ساختار قلب اکو قلب توصیه میشود.
نکته مهم این است که برای بررسی بزرگ شدن حفره های قلب، ضخیم تر شدن دیواره های عضلانی، تشخیص نارسایی قلبی و کشف علت صداهای غیر طبیعی قلب نوار قلب تست موثر و مناسبی نیست بلکه در تمامی این موارد پزشکان از اکو قلب استفاده می کنند تا با مشاهده تصویری اقدام به تشخیص اختلالات احتمالی نمایند.
برای انتخاب بهترین تست تشخیص بیماریهای قلبی میتوانید با دکتر زهرا هوشنگی نژاد مشورت کنید.
