تفاوت آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی در یک نگاه
آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی هر دو از روش‌های مهم در بررسی و درمان بیماری عروق کرونر هستند، اما هدف آنها یکسان نیست.
آنژیوگرافی بیشتر یک روش تشخیصی است که با استفاده از کاتتر، ماده حاجب و تصویربرداری با اشعه ایکس، وضعیت عروق کرونر را نشان می‌دهد و می‌تواند محل و شدت تنگی یا انسداد رگ را مشخص کند.
آنژیوپلاستی یک روش درمانی است که برای باز کردن یک رگ تنگ یا مسدودشده انجام می‌شود.
در این روش معمولاً یک بالون کوچک از طریق کاتتر به محل تنگی هدایت و باد می‌شود و در بسیاری از موارد نیز استنت در رگ قرار می‌گیرد تا رگ باز بماند.
بنابراین به زبان ساده:
آنژیوگرافی = پیدا کردن و بررسی گرفتگی رگ
آنژیوپلاستی = باز کردن رگ تنگ یا مسدودشده
آنژیوگرافی چیست؟
آنژیوگرافی عروق کرونر یک روش تشخیصی برای مشاهده رگ‌هایی است که خون را به عضله قلب می‌رسانند.
در این روش، پزشک یک کاتتر باریک و انعطاف‌پذیر را معمولاً از طریق رگ دست یا کشاله ران وارد سیستم عروقی می‌کند و آن را به سمت قلب هدایت می‌کند.
سپس ماده حاجب تزریق می‌شود تا عروق کرونر در تصاویر اشعه ایکس قابل مشاهده باشند.
به این ترتیب پزشک می‌تواند وجود تنگی یا انسداد و میزان درگیری عروق را ارزیابی کند.
هدف اصلی آنژیوگرافی چیست؟
هدف اصلی آنژیوگرافی این است که مشخص شود عروق کرونر تا چه اندازه تنگ یا مسدود شده‌اند و این مشکل در کدام قسمت از عروق وجود دارد.
نتیجه آنژیوگرافی می‌تواند در انتخاب روش درمان کمک‌کننده باشد؛ برای مثال ممکن است پزشک پس از بررسی نتایج، درمان دارویی، آنژیوپلاستی و استنت یا در برخی شرایط جراحی بای‌پس عروق کرونر را پیشنهاد کند.
آنژیوپلاستی چیست؟
آنژیوپلاستی عروق کرونر یک روش مداخله‌ای برای باز کردن رگ تنگ یا مسدودشده قلب است.
در این روش نیز کاتتر از طریق یک رگ وارد بدن شده و به محل تنگی هدایت می‌شود.
یک بالون کوچک در محل انسداد قرار می‌گیرد و برای باز کردن مسیر رگ باد می‌شود.
در بسیاری از موارد، پزشک یک لوله توری‌شکل کوچک به نام استنت نیز داخل رگ قرار می‌دهد تا به باز ماندن آن کمک کند.
آنژیوپلاستی همراه با استنت‌گذاری با عنوان PCI نیز شناخته می‌شود.
تفاوت آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی چیست؟
مهم‌ترین تفاوت این دو روش، هدف آنها است.
آنژیوگرافی برای بررسی و تشخیص وضعیت عروق انجام می‌شود، در حالی که آنژیوپلاستی برای درمان تنگی یا انسداد برخی از عروق کرونر به کار می‌رود.
در آنژیوگرافی، پزشک با تزریق ماده حاجب و تصویربرداری، وضعیت رگ‌ها را مشاهده می‌کند.
اما در آنژیوپلاستی، علاوه بر ورود کاتتر به رگ، اقدام درمانی برای باز کردن قسمت تنگ‌شده انجام می‌شود.
|
مورد |
آنژیوگرافی |
آنژیوپلاستی |
|
هدف اصلی |
تشخیص و بررسی عروق |
درمان تنگی یا انسداد |
|
ماهیت |
تشخیصی |
درمانی |
|
مشاهده عروق |
بله |
بله |
|
استفاده از کاتتر |
بله |
بله |
|
استفاده از ماده حاجب |
معمولاً بله |
معمولاً در جریان کار استفاده می‌شود |
|
بالون |
برای تشخیص به‌کار نمی‌رود |
برای باز کردن رگ استفاده می‌شود |
|
استنت |
معمولاً هدف آن نیست |
در بسیاری از موارد استفاده می‌شود |
|
نتیجه مورد انتظار |
مشخص شدن وضعیت رگ |
بهبود جریان خون از رگ درمان‌شده |
آیا آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی همزمان انجام می‌شوند؟
در برخی شرایط بله.
اگر در جریان آنژیوگرافی مشخص شود که یک رگ کرونر به‌شدت تنگ یا مسدود شده و بیمار شرایط مناسب برای مداخله داشته باشد، ممکن است پزشک در همان فرایند کاتتریزاسیون، آنژیوپلاستی و استنت‌گذاری را انجام دهد.
به همین دلیل، آنژیوگرافی فقط یک مرحله جدا از درمان نیست و در برخی بیماران می‌تواند به تصمیم‌گیری برای انجام درمان مداخله‌ای کمک کند.
البته مشاهده گرفتگی در آنژیوگرافی به این معنی نیست که بیمار حتماً به آنژیوپلاستی نیاز دارد.
شدت و محل تنگی، علائم بیمار، میزان تأثیر تنگی بر جریان خون و وضعیت کلی قلب و سایر بیماری‌های فرد در تصمیم‌گیری نقش دارند.
چه زمانی آنژیوگرافی لازم می‌شود؟
پزشک بر اساس علائم، سابقه پزشکی و نتایج آزمایش‌های قبلی درباره نیاز به آنژیوگرافی تصمیم می‌گیرد.
برای مثال، در افرادی که درد قفسه سینه مشکوک به آنژین دارند یا نتایج برخی آزمایش‌های قلبی مانند تست ورزش نیاز به بررسی بیشتر را مطرح می‌کند، ممکن است آنژیوگرافی توصیه شود.
آنژیوگرافی همچنین می‌تواند در شرایط حاد قلبی برای بررسی انسداد عروق و تصمیم‌گیری درباره درمان مورد استفاده قرار گیرد.
چه زمانی آنژیوپلاستی انجام می‌شود؟
آنژیوپلاستی زمانی مطرح می‌شود که پزشک تشخیص دهد باز کردن یک رگ کرونر می‌تواند جریان خون قلب را بهبود دهد و برای بیمار مناسب است.
این روش ممکن است به‌صورت برنامه‌ریزی‌شده برای برخی بیماران مبتلا به آنژین انجام شود یا در شرایط اورژانسی، از جمله برخی موارد حمله قلبی، برای بازگرداندن جریان خون به قلب مورد استفاده قرار گیرد.
البته هر گرفتگی رگ الزاماً با آنژیوپلاستی درمان نمی‌شود.
در بعضی بیماران، دارو و اصلاح سبک زندگی کافی است و در برخی دیگر، بسته به وسعت و محل درگیری عروق، جراحی بای‌پس گزینه مناسب‌تری است.
آیا در آنژیوگرافی استنت گذاشته می‌شود؟
خود آنژیوگرافی با هدف تصویربرداری و تشخیص انجام می‌شود و استنت‌گذاری جزء هدف اصلی آن نیست.
اما اگر در جریان کاتتریزاسیون مشخص شود که بیمار به آنژیوپلاستی نیاز دارد، پزشک ممکن است در همان جلسه رگ را با بالون باز کرده و استنت قرار دهد.
استنت یک شبکه فلزی کوچک است که داخل رگ قرار می‌گیرد و به باز ماندن مسیر خون کمک می‌کند.
آیا هر گرفتگی رگ قلب نیاز به آنژیوپلاستی دارد؟
خیر.
تصمیم برای انجام آنژیوپلاستی تنها بر اساس وجود یک تنگی در تصویر آنژیوگرافی گرفته نمی‌شود.
پزشک شدت بیماری، محل گرفتگی، علائم، عملکرد قلب، سایر بیماری‌ها و وضعیت جریان خون را در نظر می‌گیرد.
در برخی افراد، درمان دارویی و تغییر سبک زندگی انتخاب مناسب‌تری است و در برخی دیگر، آنژیوپلاستی یا جراحی بای‌پس ممکن است ضرورت پیدا کند.
آیا آنژیوپلاستی همان جراحی قلب باز است؟
خیر.
آنژیوپلاستی یک روش مداخله‌ای کم‌تهاجمی است که از طریق کاتتر انجام می‌شود و با جراحی قلب باز تفاوت دارد.
در مقابل، جراحی بای‌پس عروق کرونر یا CABG یک عمل جراحی است که در آن با استفاده از یک رگ سالم، مسیر جدیدی برای عبور خون در اطراف قسمت مسدود یا تنگ‌شده ایجاد می‌شود.
تفاوت آنژیوگرافی با سی‌تی آنژیوگرافی چیست؟
آنژیوگرافی کرونر تهاجمی با ورود کاتتر به داخل عروق انجام می‌شود و می‌تواند در صورت نیاز به درمان مداخله‌ای، امکان انجام آنژیوپلاستی را نیز فراهم کند.
اما سی‌تی آنژیوگرافی کرونر (CCTA) یک روش تصویربرداری غیرتهاجمی است که با دستگاه CT و تزریق ماده حاجب از طریق رگ انجام می‌شود.
سی‌تی آنژیوگرافی می‌تواند برای بررسی عروق کرونر مفید باشد، اما اگر تنگی یا انسداد قابل توجهی مشاهده شود، خود CCTA نمی‌تواند آن را درمان کند.
برای درمان ممکن است نیاز به کاتتریزاسیون و در صورت مناسب بودن شرایط، آنژیوپلاستی باشد.
آیا آنژیوگرافی درد دارد؟
آنژیوگرافی معمولاً با بی‌حسی موضعی در محل ورود کاتتر انجام می‌شود.
ممکن است بیمار هنگام ورود کاتتر کمی فشار یا هنگام تزریق ماده حاجب احساس گرما داشته باشد.
شدت احساس ناراحتی در افراد متفاوت است و تیم درمان نیز وضعیت بیمار را در طول انجام پروسیجر کنترل می‌کند.
آیا آنژیوپلاستی درد دارد؟
در آنژیوپلاستی نیز محل ورود کاتتر معمولاً بی‌حس می‌شود.
ممکن است هنگام باد شدن بالون یا عبور کاتتر، احساس فشار یا ناراحتی ایجاد شود.
اگر آنژیوپلاستی در شرایط حمله قلبی انجام شود، وضعیت بیمار و شرایط بالینی او نیز در تجربه علائم و روند درمان اهمیت دارد.
مراقبت های بعد از آنژیوپلاستی
مراقبت‌های بعد از آنژیوپلاستی به وضعیت بیمار و نظر پزشک بستگی دارد. یکی از نکات مهم پس از استنت‌گذاری، مصرف دقیق داروهای ضدپلاکت طبق دستور پزشک است.
قطع خودسرانه این داروها می‌تواند خطر تشکیل لخته داخل استنت را افزایش دهد؛ بنابراین بیمار نباید داروهای تجویزشده را بدون هماهنگی با پزشک قطع یا جابه‌جا کند.
همچنین کنترل فشار خون، چربی خون، دیابت، ترک سیگار، تغذیه مناسب و فعالیت بدنی متناسب با شرایط بیمار در مراقبت طولانی‌مدت از قلب اهمیت دارد.
آیا بعد از آنژیوگرافی همیشه نیاز به آنژیوپلاستی است؟
خیر.
آنژیوگرافی ممکن است نشان دهد که تنگی عروق به درمان مداخله‌ای نیاز ندارد.
در چنین شرایطی، پزشک ممکن است درمان دارویی، کنترل عوامل خطر و تغییر سبک زندگی را توصیه کند.
بنابراین نتیجه آنژیوگرافی باید در کنار علائم بیمار و سایر یافته‌های پزشکی تفسیر شود و صرفاً وجود یک تنگی در تصویر به معنای ضرورت استنت‌گذاری نیست.
چه زمانی باید فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کرد؟
اگر فرد دچار درد یا فشار شدید و جدید در قفسه سینه، تنگی نفس شدید، تعریق سرد، ضعف شدید، سرگیجه یا غش شود، به‌خصوص اگر علائم ناگهانی باشند، باید فوراً ارزیابی اورژانسی انجام شود.
در چنین شرایطی نباید منتظر مراجعه معمول به متخصص قلب یا انجام نوبت آنژیوگرافی ماند.
تفاوت آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی در شیراز
اگر پزشک انجام بررسی عروق کرونر یا درمان گرفتگی رگ قلب را توصیه کرده باشد، انتخاب روش مناسب به وضعیت عروق، علائم و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد.
در شیراز نیز مانند سایر مراکز درمانی، ابتدا باید مشخص شود که بیمار به بررسی تشخیصی نیاز دارد یا درمان مداخله‌ای برای او مناسب است.
متخصص قلب می‌تواند بر اساس شرح حال، معاینه و نتایج آزمایش‌ها درباره نیاز به آنژیوگرافی، آنژیوپلاستی یا سایر روش‌های درمانی تصمیم‌گیری کند.
دکتر زهرا هوشنگی نژاد؛ متخصص قلب و عروق
دکتر زهرا هوشنگی نژاد، متخصص قلب و عروق، در زمینه بررسی بیماری‌های قلبی و عروقی و ارزیابی شرایط بیمار برای انتخاب روش مناسب تشخیص و درمان فعالیت می‌کند.
اگر برای شما آنژیوگرافی یا آنژیوپلاستی توصیه شده است، مشاوره با متخصص قلب می‌تواند به مشخص شدن هدف از انجام پروسیجر، ضرورت آن و گزینه‌های درمانی کمک کند.
سوالات متداول درباره تفاوت آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی
تفاوت اصلی آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی چیست؟
آنژیوگرافی عمدتاً برای مشاهده و بررسی عروق و تشخیص تنگی یا انسداد انجام می‌شود، در حالی که آنژیوپلاستی یک روش درمانی برای باز کردن برخی از رگ‌های تنگ یا مسدودشده است.
آیا آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی همزمان انجام می‌شوند؟
در برخی بیماران بله. اگر در جریان آنژیوگرافی مشخص شود که بیمار شرایط مناسب برای درمان مداخله‌ای دارد، ممکن است آنژیوپلاستی و استنت‌گذاری در همان جلسه انجام شود.
آیا بعد از آنژیوگرافی حتماً استنت می‌گذارند؟
خیر. استنت‌گذاری تنها در صورت وجود شرایط مناسب و نیاز به مداخله درمانی انجام می‌شود.
برخی بیماران ممکن است تنها به دارو و اصلاح سبک زندگی نیاز داشته باشند.
آنژیوپلاستی بهتر است یا بای‌پس؟
نمی‌توان یک روش را برای همه بیماران بهتر دانست.
انتخاب بین آنژیوپلاستی و بای‌پس به تعداد و محل عروق درگیر، شدت بیماری، عملکرد قلب، علائم و بیماری‌های همراه بستگی دارد.
آیا آنژیوپلاستی برای درمان گرفتگی رگ قلب انجام می‌شود؟
بله. آنژیوپلاستی برای باز کردن برخی رگ‌های کرونر تنگ یا مسدودشده انجام می‌شود و در بسیاری از موارد همراه با استنت‌گذاری است.
آیا آنژیوگرافی می‌تواند گرفتگی رگ قلب را درمان کند؟
خود آنژیوگرافی یک روش تشخیصی است و هدف اصلی آن مشاهده وضعیت عروق است.
با این حال، در برخی شرایط ممکن است پس از مشاهده تنگی در جریان همان کاتتریزاسیون، آنژیوپلاستی انجام شود.
جمع‌بندی
تفاوت آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی در درجه اول به هدف آنها مربوط می‌شود.
آنژیوگرافی برای مشاهده عروق کرونر و شناسایی تنگی یا انسداد انجام می‌شود، در حالی که آنژیوپلاستی یک روش درمانی برای باز کردن برخی از عروق تنگ یا مسدودشده است.
گاهی این دو روش می‌توانند در یک فرایند کاتتریزاسیون انجام شوند، اما هر فردی که آنژیوگرافی انجام می‌دهد الزاماً به آنژیوپلاستی یا استنت نیاز ندارد.
تصمیم نهایی باید بر اساس وضعیت عروق، علائم، شدت بیماری و شرایط کلی بیمار توسط متخصص قلب گرفته شود.
